Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε (Α’ Μέρος)

«Η δημιουργία μιας κανονικής μέρας εργασίας είναι το προϊόν ενός μακροχρόνιου κρυφού ή φανερού εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στην κεφαλαιοκρατική τάξη και την εργατική τάξη» (Μαρξ)

«Μόνιμη ροπή της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής είναι να ιδιοποιείται εργασία στο διάστημα και των 24 ωρών της ημέρας»

γράφει ο Καρλ Μαρξ, παρομοιάζοντας το κεφάλαιο σαν έναν βρικόλακα που διψά για ζωντανό εργατικό αίμα, ανδρών, γυναικών και παιδιών.

Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε
Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε

Απέναντι σε αυτήν τη βαρβαρότητα η εργατική τάξη αντέτασσε το αίτημα για μείωση του χρόνου εργασίας και οι καπιταλιστές το έβρισκαν μπροστά τους σε κάθε φάση της ανάπτυξης των καπιταλιστικών σχέσεων ιδιοκτησίας κυρίως στο τελευταίο τέταρτο του 18ου αιώνα και σε όλη την διάρκεια του 19ου αιώνα.

Οι πρόγονοι της σημερινής εργατικής τάξης έφταναν να δουλεύουν κάτω από τρομακτικές συνθήκες μέχρι και 18 ώρες την ημέρα και αυτό το μαρτύριο της υπερβολικής εργασίας το πλήρωναν με φυσική και σωματική αθρεψία, ηθική έκπτωση και πρόωρο θάνατο.

Στίγμα ανεξίτηλο για τον καπιταλισμό η αποτρόπαια, μέχρι θανάτου, εκμετάλλευση των παιδιών και των γυναικών.

Είναι χαρακτηριστικό ότι νόμος που συντάχθηκε στην Αγγλία το 1496 προέβλεπε 13 ώρες δουλειάς για χειροτέχνες και εργάτες γης, νομοθέτημα που δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

Η Αγγλία, εκτός από λίκνο του καπιταλισμού, αποτέλεσε και λίκνο των αιτημάτων των εργατών για μείωση των ωρών εργασίας τα οποία συνοδεύονταν από σκληρούς αγώνες και απηνείς διώξεις.

Ο ουτοπικός σοσιαλιστής Ρόμπερτ Όουεν (1771-1858), ο οποίος οδηγήθηκε στις σοσιαλιστικές ιδέες της εποχής του από τη φιλανθρωπία του, εφάρμοσε εργάσιμη ημέρα 10 ωρών στο κλωστήριο βαμβακιού που διηύθυνε στο New Lanark στη Σκωτία όταν στην υπόλοιπη αγγλική βιομηχανία η ημερήσια εργασία έφτανε και τις 16 ώρες.[1]

Αναφορά της Επιτροπής Ορυχείων του Λόρδου Άσλεϊ
Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε

Ο Ρ. Όουεν μπορεί να μην κατάφερε να υλοποιήσει το όραμα μιας «σοσιαλιστικής νησίδας» μέσα στον άγριο ωκεανό της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας, ωστόσο

«Όλες οι πρόοδοι που έγιναν στην Αγγλία προς όφελος των εργατών συνδέονται με το όνομά του»,

όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Φρ. Ένγκελς.

Μάλιστα, κάποιες πηγές τον φέρουν ως εμπνευστή του συνθήματος «Οκτώ ώρες εργασία, οκτώ ώρες αναψυχή, οκτώ ώρες ανάπαυση» που τα επόμενα χρόνια φλόγισε τη μεγάλη καρδιά της παγκόσμιας εργατικής τάξης.

Οι Άγγλοι βιομηχανικοί εργάτες το 1838 είχαν αίτημα για δεκάωρη δουλειά και η ιστορία το έφερε έτσι ώστε αυτό το αίτημα, υπό το βάρος σκληρών αγώνων, να νομοθετηθεί 10 χρόνια αργότερα, το 1848.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής,  φαίνεται ότι το αίτημα για μείωση των ωρών εργασίας έχει παράλληλη πορεία με τις πρώτες δεκαετίες ύπαρξής τους,  αφού κατά πάσα πιθανότητα ξυλουργοί της Φιλαδέλφειας ήταν οι πρώτοι που διεκδίκησαν 10ωρη εργασία, με απεργία το 1791.

Αυτοί που κουβαλούσαν κάρβουνο από τις αποβάθρες στους ποταμούς της Βοστόνης και της Φιλαδέλφειας με γενική απεργία το 1835 απέσπασαν δεκάωρη εργάσιμη μέρα και αύξηση των αμοιβών τους.

Ωστόσο η οικονομική κρίση του 1837 ήταν αρκετή για να τους επιβληθεί από τους εργοδότες ξανά το 14ωρο και η μείωση των μισθών.

Καταλύτης, προκειμένου το αίτημα για 8ωρο να αγκαλιάσει πλατιές μάζες της αμερικανικής εργατικής τάξης ήταν ο εμφύλιος πόλεμος (1861-1865) ανάμεσα στους βόρειους καπιταλιστές και τους φεουδάρχες του νότου, οι οποίοι ήταν δουλοκτήτες χιλιάδων μαύρων.

Αναφορά της Επιτροπής Ορυχείων του Λόρδου Άσλεϊ

Μετά τον νικηφόρο για τους καπιταλιστές του Βορρά εμφύλιο, το αίτημα για 8ωρη ημερήσια εργασία μπαίνει στην ημερήσια διάταξη του εργατικού κινήματος και σε λίγο γίνεται επίκεντρο της ταξικής πάλης.

«Ο πρώτος καρπός του εμφυλίου πολέμου ήταν η ζύμωση για το οκτάωρο που με ταχύτητα ατμομηχανής προχωρεί από τον Ατλαντικό ως τον Ειρηνικό Ωκεανό, από τη Νέα Αγγλία ως την Καλιφόρνια»,

γράφει ο Μαρξ και προσθέτει ότι:

«Το πανεργατικό συνέδριο της Βαλτιμόρης (16 Αυγούστου 1866) διακηρύχνει: «Η πρώτη και μεγάλη απαίτηση της σημερινής εποχής για ν’ απελευθερωθεί η εργασία αυτής της χώρας από την καπιταλιστική σκλαβιά είναι η έκδοση ενός νόμου που θα καθορίζει ότι το 8ωρο θα αποτελεί την κανονική εργάσιμη ημέρα σ’ όλες τις Πολιτείες της αμερικανικής Ένωσης.

Είμαστε αποφασισμένοι να καταβάλουμε όλες μας τις δυνάμεις ώσπου να πετύχουμε αυτό το ένδοξο αποτέλεσμα».[2]

Τον Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς (1866) το Συνέδριο της Α’ Διεθνούς, το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη, υιοθέτησε το αίτημα για 8ωρο σαν προανάκρουσμα, που χωρίς αυτό όλες οι άλλες προσπάθειες της εργατικής τάξης για την απελευθέρωση από τις αλυσίδες της εκμετάλλευσης θα ήταν καταδικασμένες να ναυαγήσουν.

Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε – Το προανάκρουσμα…

Πίσω στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έχει αρχίσει η ίδρυση εργατικών συνδικάτων και η έκδοση εργατικών εφημερίδων. Δημιουργούνται σοσιαλιστικές ενώσεις σε αρκετές Πολιτείες ή πόλεις Πολιτειών.

Η διάθεση και η θέληση των εργατών να παλέψουν οργανωμένα για την ικανοποίηση των πέρα για πέρα δίκαιων αιτημάτων τους μέρα με τη μέρα αυξάνεται.

Χαρακτηριστικό των συνθηκών που διαμορφώνονταν στους κόλπους της αμερικανικής εργατικής τάξης και της αναζήτησης μορφών οργάνωσης ήταν και η ίδρυση του «Τάγματος των Ιπποτών της Εργασίας», το 1869, στη Φιλαδέλφεια.

Το γεγονός δεν διαφεύγει της προσοχής του  Ένγκελς που το χαρακτηρίζει:

«Μια κολοσσιαία συγκέντρωση εργατών που δεν μπορεί παρά να βλέπουμε μια τεράστια ποσότητα υπόκρυφης δυναμικής ενέργειας».[3]

Στις γραμμές του εντάσσονται εργάτες με χαμηλή μόρφωση, αλλά και νέγροι, ενώ εκπροσωπούνται σε αυτό:

«Όλες οι αποχρώσεις των ιδιαίτερων και τοπικών απόψεων που υπάρχουν μέσα στην εργατική τάξη» και για αυτό το πρόγραμμά του είναι ακαθόριστο και κινείται με την «ενστικτώδη διαίσθηση»

όπως έγραφε ο Ένγκελς.[4]

Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε

Από την προσοχή του Φ. Ένγκελς δεν διαφεύγει ούτε το γεγονός ότι πάλι στη Φιλαδέλφεια, το 1874, πραγματοποιείται συνέδριο συνένωσης σοσιαλιστικών οργανώσεων που οδήγησε στην ίδρυση του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος το οποίο μετά από τρία χρόνια, το 1877, μετονομάστηκε σε Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα των ΗΠΑ.

Το κόμμα σε εκείνη τη χρονική περίοδο δεν μπορούσε να δραστηριοποιηθεί ως πολιτικό κόμμα, ωστόσο στις γραμμές του η πλειοψηφία είναι Γερμανοί εργάτες με πείρα στην ταξική πάλη και με αντίληψη για τους γενικούς όρους χειραφέτησης της εργατικής τάξης, γεγονός που ο Ένγκελς χαρακτηρίζει «ευτύχημα».

Το 1873 οι ΗΠΑ συγκλονίζονται από μια καπιταλιστική κρίση η οποία δεν είχε προηγούμενο, αφού διήρκεσε, με μερικές αναλαμπές ανάκαμψης, μέχρι τη δεκαετία του 1890.

Οι άνεργοι έφτασαν τα τρία εκατομμύρια ενώ το μεροκάματο έπεφτε και κάτω από το δολάριο. Η πείνα και η εξαθλίωση έσφιγγε αμείλικτα τη ζωή των εργατικών και λαϊκών οικογενειών. Ο συνδικαλισμός διωκόταν και η καταστολή γινόταν κάθε μέρα και πιο βίαιη.

Όπου ξεσπούσε εργατική διαμαρτυρία η αστυνομία ή η εθνοφρουρά, ενίοτε από κοινού,  επιτίθονταν με γκλομπ και πυροβολισμούς, όπως στο Σικάγο, στη Νέα Υόρκη κ.α.

Ωστόσο, η μαχητικότητα των εργατών εντεινόταν. Ξεσπούν μεγάλες απεργίες στην υφασματοβιομηχανία και το κάρβουνο. Η εργοδοσία αρχίζει να ανησυχεί.

Τον Γενάρη του 1875 κατεβαίνουν σε απεργία οι ανθρακωρύχοι. Η απεργία βρίσκει λυσσασμένη την αντίδραση των εργοδοτών, των δυνάμεων καταστολής, του νόμου και των εφημερίδων.

Διαρκεί έξι ολόκληρους μήνες, ωστόσο τα αιτήματα των εργατών δεν ικανοποιούνται.

Τον Ιούλη του 1877 ξεσπάει απεργία στους σιδηρόδρομους η οποία αγκαλιάζει όλη τη χώρα. Ενάντια στους απεργούς στέλνεται στρατός και ξεσπούν εδώ και κει αιματηρές συγκρούσεις.

Σε αυτές πυροβολούνται από τον στρατό, την αστυνομία και τους μπράβους των εταιρειών ακόμα και μικρά παιδιά.

Ο αστικός Τύπος ωρυόταν ότι επρόκειτο για κομμουνιστική ανταρσία.

Όταν στο πλευρό των απεργών σπεύδει ο λαός, που πλήττεται από την κρίση, οι καπιταλιστές φτάνουν στην υστερία.

«Αντί για ψωμί, δώστε τους μολύβι»,

κραύγαζαν οι αστικές εφημερίδες.

Σε πολλές Πολιτείες κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος. Με τη δύναμη της λόγχης και των πυροβολισμών η απεργία σταματάει στις αρχές Αυγούστου.

Το 1883 ξεσπά νέα καπιταλιστική κρίση.

Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε
Οκτώ ώρες δουλειά οκτώ ώρες ανάπαυση κι οκτώ ώρες για ότι θέλουμε

Νέες περικοπές μισθών, καινούργια φτώχεια πλακώνει την παλιά φτώχεια. Οι εργάτες αντιδρούν. Ξεσπούν απεργίες στους σιδηρόδρομους, στα τηλεγραφεία, στα υφαντουργεία.

Απεργούν οι ξυλοκόποι και οι τραμβαγέρηδες, οι ανθρακωρύχοι που δίνουν ξανά αιματηρές μάχες με τον στρατό.

Η εργατική τάξη αρχίζει να φωνάζει όλο και πιο δυνατά για 8ωρο. Οι βιομήχανοι θέλουν να συντριβούν τα συνδικάτα και η οργανωμένη εργατική πάλη  μια για πάντα.

Η Κομμούνα του Παρισιού στοίχειωνε τα κεφάλια των Αμερικανών καπιταλιστών.

Ολοκληρώνεται με το Β’ Μέρος

Σημειώσεις:

[1]. Φρ. Ένγκελς: «Η εξέλιξη του σοσιαλισμού από την ουτοπία στην επιστήμη», σελ. 62-67 εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».
[2]. Κ. Μαρξ: «Το Κεφάλαιο», πρώτος τόμος, σελ. 314-315, εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».
[3]. Φρ. Ένγκελς: «Κείμενα για την Οικονομία και την Πολιτική», σελ. 96-98, εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».
[4]. Στο ίδιο.

Τα στοιχεία για τα γεγονότα πριν και κατά τη διάρκεια της 1ης Μάη στις ΗΠΑ αντλήθηκαν από το βιβλίο των Ρίτσαρντ Μπόγιερ και Χέρμπερτ Μόρε «Η άγνωστη ιστορία του εργατικού κινήματος των ΗΠΑ», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».

Πηγή: 902.gr

Print Friendly, PDF & Email
(Visited 194 times, 1 visits today)
Back2Top