«Ιατρική: Μια διαλεκτική επιστήμη σε έναν ανορθολογικά δομημένο κόσμο»
Ένα βιβλίο για την επιστήμη της υγείας μέσα στις κοινωνικές της αντιφάσεις
Με ιδιαίτερη χαρά φιλοξενούμε σήμερα στην ιστοσελίδα μας ένα βιβλίο που επιχειρεί να ανοίξει μια συζήτηση όχι μόνο για την Ιατρική ως επιστημονικό πεδίο, αλλά και για τις κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες αυτή ασκείται.
Πρόκειται για το βιβλίο «Ιατρική: Μια διαλεκτική επιστήμη σε έναν ανορθολογικά δομημένο κόσμο», του Κωνσταντίνου Κύρλα, Καρδιολόγο στο νοσοκομείο της Πρέβεζας, το οποίο μας παραχώρησε σε ψηφιακή μορφή προκειμένου να είναι διαθέσιμο στους αναγνώστες μας.
Το βιβλίο ανοίγει μια σειρά από ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ερωτήματα:
— Ποια είναι η σχέση της Ιατρικής με τη φιλοσοφία της επιστήμης και ειδικότερα με τη διαλεκτική σκέψη;
— Ποια είναι η σχέση της Ιατρικής με τον διαλεκτικό υλισμό;
— Πώς αυτή η λογική (διαλεκτική) επιστήμη προσκρούει στον ανορθολογικό κοινωνικό και οικονομικό περίγυρο της κεφαλαιοκρατίας;
— Τι διλήμματα και ποιες δυσκολίες συναντά ο επαγγελματίας υγείας εξαιτίας αυτής της αντίφασης και τι στάση οφείλει να κρατήσει;
Μέσα από αυτή τη σκοπιά, επιχειρεί να εξετάσει την Ιατρική όχι μόνο ως σύνολο γνώσεων και τεχνικών, αλλά ως μια επιστήμη που λειτουργεί με εσωτερικούς κανόνες λογικής, κατανόησης των φαινομένων και θεραπευτικής παρέμβασης.
Αφετηρία της προβληματικής του συγγραφέα αποτελεί η προσωπική του εμπειρία από τη νοσοκομειακή πράξη. Όπως σημειώνει και στο πρόλογο του βιβλίου, στην καθημερινή συνεργασία με συναδέλφους του διαπίστωσε ότι οι καλύτεροι γιατροί δεν ήταν απαραίτητα εκείνοι με τις περισσότερες γνώσεις, αλλά εκείνοι που είχαν έναν πιο συγκροτημένο τρόπο οργάνωσης της σκέψης τους.
Αυτή η διαπίστωση τον οδήγησε σε μια αναζήτηση γύρω από τη φιλοσοφία της λογικής και την ιστορική της εξέλιξη.
Στο βιβλίο γίνεται αναφορά σε σημαντικούς σταθμούς αυτής της διαδρομής: Από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και τη συμβολή στοχαστών όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτων και κυρίως ο Αριστοτέλης, μέχρι τη νεότερη φιλοσοφική παράδοση με τον Καντ, τον Χέγκελ και τη διαλεκτική σκέψη που κορυφώνεται στον διαλεκτικό υλισμό του Καρλ Μαρξ. Παράλληλα εξετάζονται και οι συμβολές άλλων ρευμάτων της φιλοσοφίας της επιστήμης.
Κεντρικός άξονας του βιβλίου είναι η ιδέα ότι η Ιατρική, ως επιστήμη που μελετά σύνθετα και δυναμικά φαινόμενα, εμπεριέχει από τη φύση της μια διαλεκτική λογική. Ωστόσο, όταν αυτή η λογική συναντά τις κοινωνικές και οικονομικές δομές μέσα στις οποίες λειτουργούν τα συστήματα υγείας, συχνά προκύπτουν αντιφάσεις που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η ιατρική πράξη.
Μέσα από αυτή την οπτική, το βιβλίο επιχειρεί να φωτίσει τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες υγείας, αλλά και να ανοίξει έναν ευρύτερο προβληματισμό για τη σχέση επιστήμης, κοινωνίας και πολιτικής.
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τον συγγραφέα για την παραχώρηση του έργου του ώστε να μπορέσει να διαβαστεί ελεύθερα από το αναγνωστικό μας κοινό.
Πιστεύουμε ότι πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα συμβολή στον διάλογο γύρω από την επιστήμη της Ιατρικής, τη φιλοσοφία της γνώσης και τις κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες αυτή ασκείται.
Το εξαιρετικό αυτό βιβλίο μπορείτε να το κατεβάσετε/διαβάσετε από εδώ.
Σύντομος πρόλογος από το βιβλίο
«Η αρχική ιδέα για αυτό το βιβλίο έχει τις καταβολές της στο 2009, όταν υπήρξα ειδικευόμενος γιατρός στην Καρδιολογική Κλινική του Νοσοκομείου Πρέβεζας. Εκεί, στην καθημερινή τριβή μου με τη νοσοκομειακή Ιατρική και στη συνεργασία μου με τους διάφορους συναδέρφους, διαπίστωσα πως όσοι θεωρούνταν, και ήταν, καλοί γιατροί, παραδόξως δεν είχαν απαραιτήτως περισσότερες γνώσεις από τους υπόλοιπους, αλλά σίγουρα οργάνωναν τη σκέψη τους με πιο συγκροτημένο τρόπο.
Έτσι λοιπόν, κατανοώντας σχετικά σύντομα την αναγκαιότητα να σκεφτόμαστε, και ως γιατροί, συγκροτημένα, άρχισα να καταπιάνομαι με τη φιλοσοφία της λογικής. Σε αυτή την αναζήτηση άρχισα να κατανοώ την τεράστια συμβολή των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, όπως του Σωκράτη, που πρώτος διατύπωσε την κατανόηση του κόσμου διαμέσου των εννοιών, του Πλάτωνα, αλλά κυρίως του Αριστοτέλη, ο οποίος είναι αναμφίβολα ο θεμελιωτής της επιστημονικής σκέψης, και, αν κι έχουν περάσει χιλιάδες χρόνια, είναι σε πολλά αξεπέραστος.
Πατώντας σε αυτούς, η φιλοσοφία της λογικής προχώρησε ακόμη πιο πέρα, στους νεότερους χρόνους. Τομή σε αυτή την πορεία αποτέλεσε το έργο του Εμμάνουελ Καντ, η Κριτική του καθαρού λόγου.
Η κορύφωση της φιλοσοφίας της λογικής γίνεται στη νεωτερικότητα με τον Χέγκελ και τη διαλεκτική σκέψη, η οποία ολοκληρώνεται στον διαλεκτικό υλισμό με τον Καρλ Μαρξ. Συμβολή στην ανάπτυξη της λογικής έχουν και οι θετικιστές (Ράσελ, Κάρναπ, Πόπερ).
Από τα παραπάνω φιλοσοφικά συστήματα, ο διαλεκτικός υλισμός βρήκε πρακτική εφαρμογή σε ειδικά επιστημονικά πεδία με πολύ μεγάλη επιτυχία. Τέτοια είναι η Πολιτική Οικονομία και η μελέτη της Ιστορίας (ιστορικός υλισμός), καταλήγοντας σε διαγνωστικά και προγνωστικά συμπεράσματα που επαληθεύονται με εντυπωσιακό τρόπο.
Την Ιατρική, όταν τη βλέπουμε υπό αυτό το πρίσμα, δηλαδή ως επιστήμη που έχει τους δικούς της νόμους και κανόνες τόσο σε επίπεδο κατανόησης της πάθησης, όσο και σε επίπεδο θεραπευτικής ή/και προληπτικής παρέμβασης, και την ασκούμε, επίσης, υπό το ίδιο πρίσμα, δηλαδή ακολουθώντας τους δικούς της εσωτερικούς, διαλεκτικούς κανόνες τόσο σε επίπεδο γιατρού-ασθενή, όσο και σε επίπεδο συστημάτων υγείας, διαπιστώνουμε πως αυτή η λογική προσκρούει σε έναν ανορθολογικό κοινωνικό και οικονομικό περίγυρο, με αποτέλεσμα να ασκείται με στρεβλό και συχνά και με λανθασμένο τρόπο.
Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί επαγγελματίες υγείας που ασκούν την εργασία τους ακολουθώντας ευσυνείδητα τους κανόνες της επιστήμης τους, άσχετα με το πώς τοποθετούνται στη δημόσια σφαίρα, να αναγνωρίζουν τη συγκεκριμένη αντίφαση και να τοποθετούνται προς την κατεύθυνση ότι αυτή η αντίφαση οφείλει να λυθεί.
Έτσι λοιπόν καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως ένας επαγγελματίας υγείας, και μόνο με αυτή του την ιδιότητα, όταν βρίσκεται μπροστά σε μία πραγματικότητα που του βάζει εμπόδια να κάνει με ορθό τρόπο την εργασία του, δεν μπορεί να στέκεται κοινωνικά ουδέτερος, αλλά θα πρέπει να τοποθετείται με σαφήνεια και αποφασιστικότητα».
Κωνσταντίνος Κύρλας,
Καρδιολόγος στο νοσοκομείο της Πρέβεζας,
συνδικαλιστής στον χώρο της υγείας,
επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Πρέβεζας
