Όλοι «στην ίδια βάρκα»;
Πρόκληση για τον λαό η προπαγάνδα που παρουσιάζει ως «εθνική υπόθεση» τη διαχείριση των πολεμικών ανατιμήσεων
Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί ντόμινο στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, που το πληρώνουν οι λαοί. Όμως οι πολεμικές ανατιμήσεις και οι άλλες συνέπειες του πολέμου και της εμπλοκής δεν έπεσαν σαν κεραυνός στο λαϊκό εισόδημα.
Η πίεση είναι ασφυκτική και στην «ειρηνική» περίοδο, στη μέγγενη της αντιλαϊκής πολιτικής, που στηρίζει την ανταγωνιστικότητα και τα κέρδη του κεφαλαίου. Η ίδια πολιτική συνεχίζεται ακόμα πιο επιθετικά σε καιρό πολέμου και βαθιάς εμπλοκής της χώρας σε αυτόν.
Κατάρρευση του λαϊκού εισοδήματος
Σε ποια κατάσταση βρίσκει τα λαϊκά νοικοκυριά η κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου και των επιπτώσεών του; Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους…
Σύμφωνα με το «Εργάνη», ο συνολικός μέσος μισθός (πλήρης και μερική απασχόληση) ήταν 1.362€ μεικτά το 2025, από 1.342€ το 2024. Αύξηση 20 ευρώ τον μήνα, ποσοστό μόλις 1,46% – δηλαδή κάτω και από τον επίσημο πληθωρισμό του έτους, που διαμορφώθηκε στο 2,4%.
Ο μέσος μισθός του 2025 είχε μικρότερη αγοραστική αξία από αυτόν του 2024. Και αυτός ο μισθός είναι μεικτός – πριν αφαιρεθούν οι ασφαλιστικές εισφορές προς τον ΕΦΚΑ (περίπου 15%) και οι φόροι.
Πίσω από τους μέσους όρους, η εικόνα είναι ακόμα χειρότερη.
Το 2025, 695.816 εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα είχαν μηνιαίες αποδοχές κάτω από 900€ μεικτά. Από αυτούς, 379.682 λάμβαναν μεικτό μισθό κάτω από 800€ – κάτω και από τον κατώτατο μισθό των 880€.
Σχεδόν 3 στους 10 μισθωτούς (28,27%) βρίσκονταν κάτω ή γύρω από τον κατώτατο. Αθροιστικά, 1,494 εκατ. εργαζόμενοι – το 60,8% του συνόλου – δεν βλέπουν ούτε με το κιάλι τα 1.500€ μεικτά, το διαφημιστικό σλόγκαν της κυβέρνησης για τον μέσο μισθό.
Για την Ιστορία, ο ακαθάριστος μέσος πραγματικός μισθός τον Αύγουστο του 2011 ήταν 1.308€ και 1.115€ τον Αύγουστο του 2023, μειωμένος κατά 14,81%.
Με όρους αγοραστικής δύναμης (PPS) ο μέσος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα το 2024 διαμορφώθηκε στις 21.486 μονάδες, δηλαδή κάτω και από τις 22.107 μονάδες του 2009. 15 χρόνια μετά, με μνημόνια, «μεταρρυθμίσεις» και «ανάπτυξη», ο μισθωτός εργαζόμενος είναι φτωχότερος.
Στα παραπάνω έρχεται να προστεθεί και η φοροληστεία από το αστικό κράτος. Το 2024 το πρωτογενές πλεόνασμα εκτοξεύτηκε στα 11,4 δισ. ευρώ (4,8% του ΑΕΠ), διπλάσιο σχεδόν από τον προϋπολογισμένο στόχο των 6 δισ. ευρώ. Για το 2025 οι προβλέψεις δείχνουν πρωτογενές πλεόνασμα 4,4% του ΑΕΠ, έναντι πρόβλεψης 3,6%.
«Όμορφη εποχή» για τους ομίλους
Η εικόνα αντιστρέφεται πλήρως όταν μιλάμε για την κερδοφορία του κεφαλαίου. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες (Πειραιώς, Eurobank, Εθνική, Alpha Bank) έκλεισαν το 2025 με κέρδη – ρεκόρ 4,65 δισ. ευρώ.
Τα συνολικά έσοδα από τόκους άγγιξαν τα 8,2 δισ. ευρώ, ενώ τα έσοδα από προμήθειες τα 2,45 δισ. ευρώ. Οι μέτοχοι εισέπραξαν μερίσματα 2,83 δισ. ευρώ – σχεδόν τριπλάσια σε σχέση με τα 875 εκατ. ευρώ που μοιράστηκαν, πρώτη φορά μετά από 16 χρόνια, από τα κέρδη του 2023.
Η πορεία της κερδοφορίας είναι σταθερά υψηλή: 3,65 δισ. ευρώ το 2023, 4,7 δισ. ευρώ το 2024, 4,65 δισ. ευρώ το 2025.
Οι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο κατέγραψαν τρεις συνεχόμενες χρονιές αύξησης κερδών: 10,3 δισ. ευρώ το 2022, 10,8 δισ. ευρώ το 2023, 11,5 δισ. ευρώ το 2024. Τα πρώτα αποτελέσματα του 2025 δείχνουν αύξηση εσόδων 2,4% και καθαρών κερδών 15% – σχεδόν διπλάσιος ρυθμός από πέρυσι.
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο είναι οι διανομές μερισμάτων στους μετόχους: Το 2025 έφτασαν σε ιστορικό ρεκόρ 6 δισ. ευρώ (+42% σε σύγκριση με τα 4,2 δισ. ευρώ του 2024), υπερβαίνοντας ακόμα και το προ κρίσης ανώτατο των 5,4 δισ. ευρώ του 2007.
Τα τελευταία τρία χρόνια οι συνολικές διανομές μετρητών ξεπέρασαν τα 13,1 δισ. ευρώ.
Μόνιμα χαμένοι…
Σ’ αυτήν την κατάσταση βρήκαν τον λαό οι πολεμικές ανατιμήσεις του τελευταίου 15ήμερου σε Ενέργεια και βασικά αγαθά, που οι τιμές τους εκτοξεύονται στο φόντο του ιμπεριαλιστικού πολέμου και της ελληνικής εμπλοκής.
Ενδεικτικά, η μέση τιμή της βενζίνης έχει διαμορφωθεί στα 2,04 ευρώ/λίτρο, του ντίζελ κίνησης στα 2,06 ευρώ/λίτρο, ο γενικός πληθωρισμός τροφίμων είναι στο 5,2% – 5,3%, οι τιμές στη στέγη έχουν αυξηθεί κατά 2,6% – 3,7%, ενώ η χονδρική τιμή του ρεύματος καταγράφει άνοδο 20% μέσα στον Μάρτη.
Η πίεση στο λαϊκό εισόδημα – που έτσι κι αλλιώς δεν επαρκούσε για να βγει ούτε ο μισός μήνας – τώρα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη. Ο λαός ζει στο πετσί του και στην τσέπη του τον πόλεμο που γίνεται για τα κέρδη και τα συμφέροντα της αστικής τάξης, ενάντια στα δικά του.
…και πάντα κερδισμένοι
Μπορεί οι συνέπειες να μην είναι ενιαίες για το κεφάλαιο, ο πόλεμος όμως αντιμετωπίζεται ως «ευκαιρία» από ισχυρά τμήματά του, που συνεχίζουν να καταγράφουν υψηλές πτήσεις κερδοφορίας, όπως και την προηγούμενη περίοδο.
Ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα: Μεγάλοι κερδισμένοι του πολέμου είναι οι επιχειρηματικοί όμιλοι της Ενέργειας. Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, μετά τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αυξάνει τα κέρδη των παραγωγών και των εξαγωγέων Ενέργειας.
Το αργό Brent εκτινάχθηκε από τα 70 στα 120 δολάρια το βαρέλι μέσα σε λίγες μέρες. Την προηγούμενη βδομάδα, το Brent διαμορφωνόταν περίπου στα 105 δολάρια, αύξηση 42% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα. Ο ολλανδικός δείκτης TTF, ο σημαντικότερος ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς για το φυσικό αέριο, εκτινάχθηκε 60%, στα 52 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Υψηλά περιθώρια κέρδους προκύπτουν για τα διυλιστήρια πετρελαίου. Στην Ελλάδα, η «Helleniq Energy» (πρώην ΕΛΠΕ) και η «Motor Oil» σημειώνουν άνοδο στον πίνακα του χρηματιστηρίου 8,97% και 1,42% αντίστοιχα τον τελευταίο μήνα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα συνολικά στην Ευρώπη. Οι ενεργειακοί κολοσσοί της Νορβηγίας και της Ιταλίας σημειώνουν αυξήσεις στις μετοχές τους από 15% έως 23%. Η γερμανική εταιρεία ανανεώσιμων καυσίμων «Verbio SE» έχει εκτιναχθεί 30,4% και η φινλανδική «Neste Oyj», ο μεγαλύτερος παραγωγός ανανεώσιμου ντίζελ στον κόσμο, έχει κερδίσει 28,1%.
Οι ναύλοι για πλοία των εφοπλιστών εκτοξεύονται, μαζί και τα κέρδη τους. Για δεξαμενόπλοια τύπου Suezmax και Aframax οι ναύλοι για τις εμπόλεμες περιοχές ξεπερνούν σε ορισμένες περιπτώσεις και τα 200.000 δολάρια την ημέρα!
Ο κλάδος των λιπασμάτων έχει επίσης σημειώσει σημαντικά κέρδη, με την K+S να ανεβαίνει 15,3% και τη «Yara International» 15% στους δείκτες των χρηματιστηρίων. Το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων (περίπου 16 εκατ. τόνοι) διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένων του 43% των θαλάσσιων εξαγωγών ουρίας, του 44% του θείου και άνω του ενός τετάρτου του εμπορευόμενου αμμωνίου.
Σταθερά κερδισμένη από την ανάφλεξη των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών παραμένει η βιομηχανία του πολέμου.
Η εικόνα από βασικά χρηματιστήρια είναι αποκαλυπτική: Τη Δευτέρα 2 Μάρτη τα χρηματιστήρια στην Ευρώπη άνοιξαν με πτωτική τάση, αλλά η τάση στον «αμυντικό κλάδο» διαμορφώθηκε διαφορετικά. Για παράδειγμα, στη Φρανκφούρτη οι μετοχές των «Hensoldt» και «Renk» κατέγραψαν άνοδο 4,9% και 3,5% αντίστοιχα.
Η «BAE Systems» ηγήθηκε των κερδών στον δείκτη του Λονδίνου (+5,1% και νέο ιστορικό υψηλό). Στη Γαλλία η «Thales» ενισχύθηκε κατά 0,9% και στην Ιταλία η «Leonardo» κατά 3,3%. Στις ΗΠΑ οι μετοχές της RTX σημείωσαν άνοδο 3,6%, και της «Lockheed Martin» κατά 2,2%.
Τα ετήσια έσοδα των «Rheinmetall», «Leonardo», «BAE Systems», της γαλλικής «Thales», της γερμανικής «Hensoldt» και της «Saab» αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 57% μεταξύ 2021 και 2025. Η «Rheinmetall» και η «Saab» σημείωσαν τη μεγαλύτερη ανάπτυξη, με αυξήσεις 323% και 284% αντίστοιχα για το 2025.
Η «Leonardo» προσδοκά διπλασιασμό των κερδών της έως το 2030, ενώ η «Rheinmetall» ανακοίνωσε ότι αναμένει αύξηση πωλήσεων κατά 40% – 45% το 2026.
Pass-αδόρος του κεφαλαίου
Απέναντι σ’ αυτήν τη μεγάλη εικόνα, η κυβέρνηση της ΝΔ έβγαλε από το συρτάρι τα γνωστά μέτρα που η λέξη «κοροϊδία» είναι φτωχή για να τα χαρακτηρίσει.
Με τα περιβόητα «pass», για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό επιδοτείται για τα καύσιμα του αυτοκινήτου με 60€ το δίμηνο στην καλύτερη περίπτωση, μειωμένα μάλιστα κατά 10€ αν γίνει κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό.
Για τη δήθεν «ανακούφιση των αγροτών» ανακοινώθηκε επιχορήγηση 15% στα παραστατικά αγοράς των λιπασμάτων. Με δεδομένο ότι οι τιμές έχουν αυξηθεί μέχρι και 35%, οι βιοπαλαιστές παραμένουν εκτεθειμένοι σε μια καθαρή αύξηση κόστους 15% – 20%, ενώ το κράτος διασφαλίζει την κερδοφορία των βιομηχάνων των λιπασμάτων, καλύπτοντας το άλλο 15%.
Ακόμα πιο απροκάλυπτα:
«Ως άμυνα στις επιπτώσεις από τις υψηλές τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων θεσπίζεται ειδική αποζημίωση προς τις ναυτιλιακές εταιρείες, με στόχο να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων κοντά στα περσινά επίπεδα».
Το σύνολο των μέτρων για το δίμηνο Απρίλης – Μάης αγγίζουν τα 300 εκατ. ευρώ, όταν τα έσοδα από τον ΦΠΑ μόνο τον Γενάρη έφτασαν τα 3,1 δισ. και από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης τα 393 εκατ. ευρώ. Το δε σύνολο των φορολογικών εσόδων (που το 95% το πληρώνουν τα λαϊκά νοικοκυριά) το δίμηνο Γενάρης – Φλεβάρης έφτασε τα 11,5 δισ. ευρώ.
Κράτος και κυβέρνηση διατηρούν απείραχτους τους δυσβάσταχτους φόρους στα καύσιμα και σε βασικά αγαθά, ενώ με τα pass έρχονται ουσιαστικά να «επιδοτήσουν» τους ενεργειακούς ομίλους και να ενισχύσουν τις μεγάλες εταιρείες της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η προπαγάνδα της κυβέρνησης ότι βρισκόμαστε όλοι «στην ίδια βάρκα», ότι πληρώνουμε μαζί τις συνέπειες του πολέμου, συνθλίβεται στην ίδια την πραγματικότητα.
Έτσι πρέπει να συνθλιβεί και η πολιτική της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και κερδοφορίας, κάνοντας παντού πράξη το σύνθημα: Καμία θυσία για τα κέρδη και τους πολέμους τους!
Δ. Μ.
Πηγή: Ριζοσπάστης